AI-geletterdheid: wat de AI-verordening vraagt voor je team op de werkvloer

21 november 2026 · 6 min lezen · W Consultants

Artikel 4 van de AI-verordening geldt ook voor zorg, techniek, logistiek, horeca en retail. Wat de plicht sinds juli 2026 inhoudt, wie scholing nodig heeft en hoe je dat vastlegt.

In het kort
  • Gebruiken je medewerkers ChatGPT, Copilot of een AI-functie in je planningssoftware? Dan ben je onder de AI-verordening een gebruiksverantwoordelijke.
  • Werkgevers moeten maatregelen nemen die de AI-geletterdheid van hun medewerkers ondersteunen. Sinds 27 juli 2026 staat dat in een aangepaste versie van artikel 4.
  • Er is geen vast niveau en geen aparte boete, maar je moet wel kunnen laten zien wat je hebt gedaan.

Ook als je team niet achter een bureau zit

De AI-verordening (in het Engels de AI Act) is geen wet alleen voor techbedrijven. Ze maakt onderscheid tussen aanbieders, die AI-systemen maken, en gebruiksverantwoordelijken, organisaties die AI inzetten in hun werk. Een thuiszorgorganisatie waar de planner roosters laat voorbereiden met AI, een installatiebedrijf waar de monteur een werkbon laat herschrijven of een winkelketen waar de teamleider een werkinstructie laat vertalen, is een gebruiksverantwoordelijke.

Dat geldt ook als je nooit officieel voor AI hebt gekozen. Medewerkers die op eigen initiatief de gratis versie van ChatGPT op hun telefoon gebruiken, doen dat in jouw werk, met informatie over jouw klanten, cliënten en collega's.

Wat artikel 4 vraagt

Artikel 4 gaat over AI-geletterdheid: de kennis en vaardigheden om AI verstandig te gebruiken, de kansen en risico's te zien en te weten wat er mis kan gaan. De plicht geldt sinds 2 februari 2025. Met de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) is de tekst aangepast. Sinds 27 juli 2026 moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen.

Wat er veranderd is: je hoeft niet meer te garanderen dat iedereen een bepaald niveau haalt. Wat gebleven is: je moet er aantoonbaar werk van maken. Artikel 4 heeft geen eigen boete, maar bij een incident, een klacht of een vraag van een toezichthouder of opdrachtgever wil men zien wat je hebt gedaan.

Dit is een samenvatting, geen juridisch advies. Check bij twijfel de actuele tekst of vraag je jurist.

Wie heeft welke scholing nodig?

De verordening schrijft geen cursus of aantal uren voor. Er staat wel dat je rekening houdt met de kennis en ervaring van mensen en met de context waarin ze AI gebruiken. In een organisatie met veel mensen op de werkvloer ziet dat er vaak zo uit:

  • Medewerkers op de werkvloer, zoals verzorgenden, monteurs, orderpickers, koks en winkelmedewerkers: wat AI wel en niet kan, nooit gegevens van klanten, cliënten of collega's invoeren, en AI gebruiken als taalhulp voor meldingen en overdrachten.
  • Teamleiders en ploegleiders: daarnaast werkinstructies, overdrachten, klantcommunicatie en het controleren van wat AI schrijft.
  • Planning, HR, sales en kantoor: daarnaast werken met roosters, cijfers en offertes, en weten waar de grens ligt bij persoonsgegevens en personeelsselectie.
  • Directie, kwaliteit en veiligheid: AI-beleid, afspraken met de ondernemingsraad en klanten, en het vastleggen van wie wat heeft gevolgd.

Zo leg je het vast

  1. Breng in kaart wie AI gebruikt en waarvoor. Vraag het gewoon na, ook bij mensen die niet op kantoor werken.
  2. Maak een kort AI-beleid: welke tools mogen, welke gegevens nooit, en wie je belt als je twijfelt.
  3. Kies scholing per rol en zorg dat iedereen weet waar hij of zij terechtkan.
  4. Leg vast wie wat heeft gevolgd, met datum. Een overzicht met voortgang en certificaten per medewerker is precies het bewijs dat je zoekt.
  5. Kijk het eens per jaar opnieuw na. Tools veranderen snel, en je team ook.

Waar het in de praktijk misgaat

Het risico zit zelden in de techniek. Het zit in een bericht aan een klant waarin AI een afspraak verzint, een verzuimlijst of cliëntoverdracht die in een gratis chatbot belandt, of een vertaalde veiligheidsinstructie waarin een fout sluipt. AI-geletterdheid betekent dat je team zulke fouten herkent voordat ze schade doen. Meer over de grens bij persoonsgegevens lees je in ChatGPT en klantgegevens: wat mag wel en niet.

Meer artikelen